Göynem – Beyşehir

İlahi – Kur`an -İslam – Din -Tasavvuf – Belgesel – Dua – Hadis – Tarih – Şiir – Vs… – بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Dilenmenin hükmü !

Posted by Site - Yönetici Kasım 22, 2009

dilencidilenmenin-hukmukimler-oruc3a7-tutmazdilencifakir

Dilenmenin hükmü !

Muhtaç durumda olan, şayet kazanmaya muktedir ise, o zaman kendisinin kazanması gerekir. Başkasından istemesi helâl olmaz. Rasûlullah (sas) den şöyle dediği rivayet olunuyor: “Kim zengin olduğu halde, diğer insanlardan isterse, Kıyamet günü yüzü tırmalanmış, soyulmuş ve örselenmiş olarak gelir.”229

Rivayet edildiğine göre, Rasûlullah (sas) zekât mallarını dağıtıyorlardı. Ondan istemek üzere iki erkek geldi. Rasûlullah (sas) başını kaldırıp onlara baktığında, ikisinin de güçlü kuvvetli olduğunu gördü ve onlara dedi ki: “Mamafih sizin bunda hakkınız yok. Fakat şayet isterseniz, size de vereyim.23° Bunun manası, yani size dilenmek caiz değildir. Bir başka hadisde de şöyle buyuruluyor: “Zengin, güçlü kuvvetli ve azaları düzgün olanın zekât alması, helâl olmaz.”251 Yani kuvvetli ve kazanmaya muktedir olanın dilenmesi helâl olmaz. Rasûlullah (sas) şöyle buyuruyorlar: “Dilenmek, kulun başvuracağı en son kazançtır.”22 Ancak biri ister, diğeri de verirse, bunu alıp yemesi helâl olur. Zira Rasûlullah (sas) şöyle buyuruyor: “Eğer isterseniz, ikinize de vereyim.” Şayet almak helâl olmasaydı, Allah Rasûlü (sas) böyle demezdi. Çünkü Allah Kur’an’da “Zekâtlar fakirler içindir… “233 buyuruyor. Kazanmaya muktedir olan da bir şeyi olmadığı zaman fakirdir. Şayet kazanmaktan âciz olur da, evinden çıkıp kapıları dolaşmaya muktedir ise, dolaşır ve ister. Çünkü ona da bu farzdır. Bunu yapmaz da helak olursa, fukahaya göre, günahkâr olur.

Meselenin kabuğunda kalmış bazıları dediler ki; dilenmek ruhsat tariki ile mubahtır. Şayet dilenmeyi terkeder de ölürse, günahkâr olmaz. Çünkü bu durumda o, azimete yapışmış olur. Hasan b. Ziyad’dan (rh) nakledilen şu mesele de garibtir: Yolculuk esnasında, bir’kimsenin arkadaşının yanında suyu olsa, kendi yanında da o suyun bedeli olmasa, arkadaşlarından suyu istemesi gerekmez. Şayet suyu istemeksizin teyemmüm etse de, namazını kılsa, ona göre caizdir. Fakat bize göre caiz değildir.

Onların görüşlerinin delilleri şöyle: İstemekte zillet vardır. Mü’minin ise kendisini zilletten koruması gerekir. Bunun açıklaması da Hz. Ali’den (ra) nakledilen şu beyitlerdir:

Dağların tepelerindeki büyük kayaları nakletmek,

Bana insanların minnetlerini çekmekten daha iyidir.

İnsanlar bana, ‘Çalışıp kazanmada aşağılanma vardır. diyorlar,

Ben de onlara derim ki: Asıl utanma dilenme zille-tindedir ‘

Dilenmekten dolayı gelen zillet yakînen biliniyor. Fakat ona bağlı olan menfaat ise mevhumdur. İstediği kimse ise bazan verir, bazan da vermez. İstemek onun için hak kazanılmış bir ruhsattır. Çünkü mevhum olan, kesin olana denk olamaz. Bizim bu meseledeki delilimiz de şudur: İstemek insanın vücudunu ayakta tutan ve onu ibadet için kuvvetlendiren şeye ulaştırır. Kesbe muktedir olsun veya olmasın insan buna hak kazanır. Bu durumda istemenin zilleti kaldırılmıştır. Sen görmez misin ki, Allahü teâlâ Hz. Musa ve onun rehberi hakkında ihtiyaç ânında istemek ile ilgili olarak şöyle buyuruyor: “Yine yola koyuldular. Sonunda vardıkları bir kasaba halkından yiyecek istediler…”234 Âyette geçen “İstifam” kelimesi, yiyecek istemek manasınadır. Bunda bir karşılık ta yoktur. Yine görmez misin ki, âyetin devamında şöyle buyuruluyor: “…Dileseydin buna karşı bir ücret alabilirdin, dedi.”2^5 Bu da gösteriyor ki, buradaki bir iyilik ve hediyye kabilindendir. Zekâtın bizim Peygamberimizden başka diğer peygamberler için helâl olup olmadığı meselesinde ihtilâf vardır. Meseleyi şu şekilde açıklayabiliriz:

Aynı şekilde Rasûlullah (sas) de ihtiyaç ânında istiyor ve ashabından birisine şöyle diyordu: “Yanınızda yiyebileceğim bir şeyiniz var mı?”236 Rasûlullah (sas) bir topluluğa şöyle diyordu: “Yanınızdaki su kırbasında su var mı? Eğer yoksa, dereye ağzımızı dayayıp içeceğiz. “237 Bir adamdan koyunun ön ayağını istedi ve dedi ki: “Ön budunu bana ver.”2^8 Hadisin devamı epeyce uzundur. İhtiyaç ânında istemekte bir zillet olmuş olsaydı, bunu Rasûlullah (sas) yapmazlardı. Çünkü onlar hiç şüphesiz zillete düşmekten insanların en uzakta olanlarıdır. Diğer taraftan, insanın açlığını giderecek kadar başkasının malından alması onun hakkıdır. İnsanın hak sahibi olduğu bir şeyi istemesinde bir zillet manası yoktur. Hak sahibi olduğu şeyi istemesi gerekir.

Ancak muhtaç kimse kazanmaya muktedir ise, dilenmek onun için bir hak olamaz. Kazanıp elde ettiği şey hak-kıdır. Kazandığını yemesi, insanlardan bir gey istememesi gerekir. Fakat Hz. Musa’nın (as) yaptığı gibi Rabbinden isteyebilir: “Hz. Musa, onların davarlarını suladı. Sonra gölgeye çekildi: ‘Rabbim, doğrusu bana indireceğin hayra muhtacım.’ dedi.”239 biz sununla emrolunduk: “…Allah’tan, Onun lûtf u inayetinden isteyin…”240 Rasûlullah (sas) de şöyle buyuruyorlar: “Allah’tan ihtiyaçlarınızı isteyiniz. Hatta tencereleriniz için tuz ve nalınlarınız için tasma olsa bile.”241

İmam Muhammed Şeybani – İslam İktisadında Helal Kazanç

 

Kaynak:

226.  Bakara (2): 195.

227.  Hadîd (57): 11.

228.  Camiu’s-Sağîr, II, 22, 23-

229.  Ebû Davud, Zekât, 23, H. No: 1626, II, 277, Tirmizî, Zekât, 22, H. No: 650, III, 31, İbn Mâce, Zekât, 26, H. No: 1840,1, 589.

230.  Ebû Davud, Zekât, 23, H. No: 1633, II, 285.

231.  Ebû Davud, Zekât, 85, H. No: 1634, II, 285, Tirmizî, Zekât, 23, H. No: 652.

101

232. Bkz. İbn Kutlûbugâ, Tahrîcü’l-Ehâdis, vr. 202/a. 233- Tevbe (9): 60.

102

234.  Kehf (18): 77.

235.  Kehf (18): 77.

236. Tirmizî, Et’ime, 35, H. No: 1841, IV, 279, İbn Kutlûbugâ, vr. 202/b.

237.  Dârimî, Eşribe, 21, II, 120.

238. Ahmed b. Hanbel, IV, 484, 485-

103

Bir Yanıt to “Dilenmenin hükmü !”

  1. ekol hoca said

    görmüştüm böyle birini…bir serveti alıp eline sonra diğerini insanlara açıyor…insanlaraqsaçması gerekirken…çok yazık gerçekten…

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: