Göynem – Beyşehir

İlahi – Kur`an -İslam – Din -Tasavvuf – Belgesel – Dua – Hadis – Tarih – Şiir – Vs… – بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

İbrâhim (a.s.)’in Hayatı ve Tevhid Mücâdelesi

Posted by Site - Yönetici Eylül 24, 2007

20İbrâhim (a.s.)'in Hayatı ve Tevhid Mücâdelesi

İbrâhim (a.s.)’in Hayatı ve Tevhid Mücâdelesi

“İbrâhîm”; Kelime Anlamı Ve Hz. İbrâhim’in Kimliği

“Bir zamanlar Rabbi İbrâhim’i birtakım kelimelerle sınamış, onları tam olarak yerine getirince; ‘Ben seni insanlara imam/önder yapacağım’ demişti. ‘Soyumdan da (imamlar/önderler yap, yâ Rabbi!)’ dedi. Allah: ‘Ahdim zâlimlere ermez (onlar için söz vermem)’ buyurdu.” (2/Bakara, 124)

“İbrâhîm” ismi, elimizdeki Tevrat’ın bazı bölümlerinde Avraham (Abraham) olarak geçmektedir. Tevrat’a göre İbrâhim’in adı, önce “ulu ata” mânâsında Abram iken, daha sonra “milletlerin babası” anlamında Abraham’a dönüşmüştür. Bununla birlikte Abraham kelimesi menşei ve anlamı tam tesbit edilmiş değildir.

İbrâhim (a.s.) Keldânîler’in Ur şehrinde doğdu. Ur şehrinin, Aşağı Babilonya’da Fırat’ın batı yakasında, bugünkü Bağdat’ın 300 km. güneydoğusundaki Tel el-Mukayyer denilen bir yer olduğu belirtilmektedir. Bir başka yoruma göre ise, Hz. İbrâhim’in doğduğu yer, Kuzey Suriye’de Harran’a çok yakın olan Ufa’dır. Kitab-ı Mukaddes geleneği, İbrâhim (a.s.)’in memleketi olarak Kuzey Mezopotamya’yı, yani Güneydoğu Anadolu’ya tekabül eden bölgeyi gösterir. Bugün artık Hz. İbrâhim ve âilesinin anayurdunun, içinde Harran’ın da bulunduğu bu bölge olduğu kabul edilmektedir.

Hz. İbrâhim’in yaşadığı dönem, tam olarak bilinmemektedir. Milâttan önce 22-20. yüzyıllarda yaşadığı anlaşılmaktadır.

“Allah’ın dostu” anlamına gelen “Halîlullah” ünvanına sahip İbrâhim (a.s.) “ulü’l-azm” denilen büyük peygamberlerden biridir. Ulü’l-azm pâyesine erişen diğer peygamberler ise Nûh (a.s.), Mûsâ (a.s.), İsa (a.s.) ve Muhammed (a.s.)’dır. Hz. İbrâhim’in Halîlullah lakabını alması, Allah’a olan sevgi ve bağlılığındandır. Bir rivâyete göre Hz. İbrâhim, insanlara karşı çok cömert olduğu ve onlardan hiçbir şey istemediği için “Halîlullah” diye nitelendirilmiştir.

İbrâhim (a.s.)’in Hayatı ve Tevhid Mücâdelesi

Hz. İbrâhim, Kur’an’da ismi geçen kendinden sonraki bütün peygamberlerin babasıdır. O, iki nûrânî silsilenin ilk halkasını teşkil eder. Küçük oğlu İshak’la başlayan silsile, torunu Ya’kub’la devam etmiş; Ya’kub’un neslinden ise, başta Yusuf olmak üzere, Mûsâ, Hârun, Yûşâ, Dâvud, Süleyman, Zekeriyyâ, Yahyâ ve İsa’ya dek uzanan nebevî bir zincir devam etmiştir. Büyük oğlu İsmâil ile başlayan nuranî silsilenin ortasında ise nebîlerin sonuncusu ve en ekremi olan Muhammed Mustafa (s.a.s.) vardır. Ki, bu silsile, Rasûl-i Ekrem’in kızı Fâtıma ile damadı Ali’nin oğulları olan Hz. Hasan ve Hüseyin’le devam edip bugünlere ulaşmıştır. Böylesi iki nuranî ve mübârek silsilenin başında İbrâhim (a.s.) vardır. Dört semâvî/ilâhî kitabın elçisi olan dört rasûl de onun soyundandır. Mûsâ da onun zürriyetindendir; Dâvud, İsa ve Muhammed de… (Salevâtullahi aleyhim ecmaîn).

Hz. İbrâhim, ülü’l-azm peygamberlerden biridir. Babasının adı, Kur’ân’da Âzer olarak geçmekte ve onun putperest olduğu bildirilmektedir (6/En’âm, 74). Müslüman tarihçilerin kaydettiğine göre kâhin ve müneccimlerin o sene bölgede doğacak İbrâhim adlı bir çocuğun halkın dinini değiştireceğini, Nemrut’un saltanatına son vereceğini söylemeleri, diğer bir rivâyete göre ise, kendisinin bu mâhiyette bir rüya görmesi üzerine Nemrut hamile kadınları bir yere toplamış ve doğacak bütün erkek çocukların öldürülmesini, ayrıca erkeklerin eşlerinden uzaklaştırılmasını emretmiştir. Bunun üzerine Âzer, İbrâhim’e hamile kalan karısını Kûfe ile Basra arasındaki Ur şehrine götürüp bir mağaraya saklamış, İbrâhim bu mağarada doğmuştur. İbrâhim, Kur’ân-ı Kerim’de ayrıntılı biçimde anlatılan (6/En’âm, 75-79) Allah’ın sonsuz varlığına ve birliğine dair istidlâllerini de bu mağaradan ayrılışını takip eden günlerde yürütmüştür. Buna göre bir akşam vakti mağaradan çıkarılan İbrâhim, babasına gördüğü şeylerin ne olduğunu ve bunların bir yaratıcısının bulunup bulunmadığını sormuş, onların bir rabbi olması gerektiğini düşünmüş; yıldızları, ayı ve güneşi görünce her biri için, “Rabbim budur” demiş, fakat gördükleri kısa süre sonra sönüp gidince, “Ben böyle sönüp batanları sevmem” diyerek bunların hiçbirinin ilâh olamayacağını ifade etmiş; “Hiç şüphesiz ben, bir tevhid ehli olarak yüzümü, gökleri ve yeri yaratmış olan Allah’a yönelttim, ben müşriklerden değilim” diyerek bir olan Allah’a dönmüştür.

Rabbi İbrâhim’e “müslüman ol!” dediğinde, “Âlemlerin rabbine teslim oldum, müslüman oldum” (2/Bakara, 131) diyerek bu dâvete icâbet etmiştir. Bununla birlikte, “Andolsun İbrâhim’e daha önce rüşdünü vermiştik; Biz onu iyi tanırdık” (21/Enbiyâ, 51) meâlindeki âyetin de işaret ettiği gibi İbrâhim, peygamberlik öncesinde de doğru yolda idi. Hz. Nûh’a verilenler Hz. İbrâhim’e de tavsiye edilmiş (42/Şûrâ, 13), ona sahifeler (küçük kitap) verilmiştir (53/Necm, 36-37; 87/A’lâ, 19). Müslüman tarihçiler Hz. İbrâhim’e on sahife indirildiğini, bunların mesellerden ibâret olduğunu bildirirler. (Elimizdeki muharref Kitab-ı Mukaddes’te 88 ve 89. Mezmurlar ile Yesirah bölümlerinin Hz. İbrâhim’e indirilen sahifeler olduğu, yahûdi ve hıristiyan kaynaklarca belirtilir.) Hz. İbrâhim, peygamber olarak seçilip kavmine gönderildiğinde önce babasına hak dini tebliği etmişse de, babası onu kovmakla tehdit etmiştir (19/Meryem, 42/46). İbrâhim daha sonra kavmini de dine dâvet etmiş, ancak olumlu sonuç alamamıştır (6/En’âm, 80-81; 21/Enbiyâ, 51-73; 26/Şuarâ, 70-89; 29/Ankebût, 16-27). Kur’an’da Hz. İbrâhim’in babası için Allah’tan af dilediği, fakat bu dileğinin kabul edilmediği belirtilmektedir (19/Meryem, 41-50; 9/Tevbe, 114).

Kur’an’ın çeşitli sûrelerinde İbrâhim (a.s.)’in, babasının ve kavminin taptığı putlara karşı mücâdele ettiği ve bir tek Tanrı inancını savunduğu; gök cisimlerine ve bunların sembolleri olan putlara tapmanın mânâsız olduğunu, hiç kimseye fayda veya zarar vermesi mümkün olmayan bu cisimlere tapmaktan vazgeçmeleri gerektiğini söylediği ifade edilir. Hz. İbrâhim’in ay, güneş ve yıldızları görüp önce, “bunlar benim rabbimdir” demesi, daha sonra da batıp giden şeylerin rab olamayacağını belirtmesi, İslâmî kaynaklarda onun henüz küçük yaşta iken dinî bir endişe taşıdığı şeklinde yorumlanmaktadır. Ancak bu olaydan, İbrâhim’in kısa bir süre için bile olsa gök cisimlerini gerçekten tanrı zannettiği şeklinde bir sonuç çıkarılmamalı, bu husus, sadece kavminin dinî telâkkilerinin anlamsızlığını vurgulamak için başvurduğu bir tartışma yöntemi ve muhâkeme tarzı olarak kabul edilmelidir. Zira ay battığında söylediği “Rabbim bana doğru yolu göstermezse…” sözü, güneş batınca da, “Ey kavmim! Ben sizin ortak koştuklarınızdan uzağım” demesi, hâdisenin kavmine tevhid inancını tebliği esnasında vuku bulduğunu göstermektedir. Aynı şekilde Kur’an’da, Hz. İbrâhim’in Allah’a ölüleri nasıl dirilttiğini sorması da aslında inandığı halde “kalbinin tatmin olması” şeklinde olumlu bir gerekçeyle açıklanmaktadır (2/Bakara, 260).

Hz. İbrâhim’in putları kırması ve bu yüzden putperestlerce ateşe atılmasına rağmen ateşin kendisini yakmaması, onun tevhid mücâdelesinin güzel bir hâtırası olarak Kur’an’da ve bazı ayrıntılarla birlikte diğer kaynaklarda yer alır. Buna göre İbrâhim (a.s.), taptıkları putların ne kadar âciz ve işe yaramaz olduğunu kavmine göstermek üzere fırsat kollar. Nihayet bir bayram günü, halk şenlik için şehir dışına çıkınca (37/Sâffât, 88-90) put evine giderek en büyük put dışındaki bütün putları kırar. Kavmi döndüğünde durumu görüp İbrâhim’i sorguya çeker. İbrâhim (a.s.), “Belki de şu büyükleri yapmıştır, ona sorun” der (21/Enbiyâ, 57-67; 37/Sâffât, 88-96). Nihayet putperest yönetim İbrâhim (a.s.)’i ateşe atmak sûretiyle cezalandırmaya kalkışır (21/Enbiyâ, 68; 29/Ankebût, 24). Ancak Allah’ın, “Ey ateş, İbrâhim’e serinlik ve esenlik ol!” emri üzerine ateş İbrâhim’i yakmaz (21/Enbiyâ, 68-70). Tarih ve tefsir kaynaklarının çoğunda, Bakara sûresinde (2/258) Hz. İbrâhim’le tartışarak tanrılık iddiasında bulunduğu, fakat İbrâhim’in ortaya koyduğu deliller karşısında yenik düştüğü bildirilen kişinin, onu ateşe atan toplumun lideri Nemrut olduğu kabul edilir.

Hz. İbrâhim eşi Sâre, yeğeni Lût ve diğer adamlarıyla birlikte Nemrut’un ülkesini terkederek önce Harran’da, ardından Ürdün’de bir süre kalmış, oradan Mısır’a gitmiş, daha sonra Filistin diyarına dönmüştür. Hz. İbrâhim ve Lût, putperest kavmi terkedip Allah’ın kendilerine vaad ettiği bereketli ülkeye ulaştıktan sonra Lût kavmine gitmekle görevlendirilir ve İbrâhim’den ayrılır (29/Ankebût, 28). İbrâhim (a.s.), kavminden ayrılıp hicret ettikten sonra (21/Enbiyâ, 71; 29/Ankebût, 26) yaşı bir hayli ilerlemiş olduğu ve hiç çocuğu bulunmadığı için Allah’tan sâlih bir evlât ister; kendisine akıllı, uslu (halîm) bir çocuk müjdelenir (37/Sâffât, 99-101). Hz. İbrâhim’in bu ilk çocuğu İsmâil’dir.

Hz. İbrâhim’e Allah’ın elçileri (melekler) misafir olarak gelirler. İbrâhim onlara kızartılmış buzağı ikram eder; fakat misafirler yemezler; durumdan kaygılanan İbrâhim’e endişe etmemesini, Lût kavmi için geldiklerini söylerler; ayrıca ona bir oğlu olacağı müjdesini verirler. O esnâda ayakta olan hanımı bu müjdeyi duyunca gülerek bu iki yaşlı insandan çocuk doğmasının şaşılacak bir şey olduğunu söyler. Bunun üzerine melekler, Allah’ın emrine şaşmamaları gerektiğini hatırlatırlar (11/Hûd, 69-76; 15/Hicr, 51-60; 29/Ankebût, 31-32).

İbrâhim (a.s.)’in eşi Sâre, câriyesi Hâcer’i, kendi rızâsı ile İbrâhim’e verdiği halde, İsmâil’in doğması üzerine kıskançlığa kapılıp onlarla bir arada yaşamak istemez. Allah, İbrâhim’den Hâcer ile İsmâil’i Mekke’nin bulunduğu yere götürmesini ister. Kur’an’ın ifadesiyle İbrâhim zürriyetinden bir kısmını Beytülharâm’ın yanına bırakır (14/İbrâhim, 37). İsmâil, Hz. İbrâhim’in ilk çocuğudur ve oraya bırakıldığında daha çok küçüktür (37/Sâffât, 100-102).

Hâcer ile İsmâil’i Mekke’nin bulunduğu yere bırakan ve kendisi Filistin’de yaşayan Hz. İbrâhim, ilk çocuğu koşar çağa gelince onu kurban etmekle imtihan edilir. Hz. İbrâhim, bu imtihanı başarır ve mükâfat olarak geriden gelecekler arasında ismi ebedîleşir (37/Sâffât, 101-112). Kur’ân-ı Kerim’de Hz. İbrâhim’in nerede ve nasıl vefat ettiği bildirilmemektedir. Müslüman tarihçiler, vefat ettiğinde 200 veya 175 yaşında olduğunu söyleyerek, İbrâhim’in naaşının Hebron’da Sâre’nin yanına defnedildiğini belirtirler.

Hadislerde ve tarih kitaplarında Hz. İbrâhim’in uzun boylu, elâ gözlü, güzel ve güler yüzlü, açık alınlı, ayak izlerine varıncaya kadar Hz. Muhammed (s.a.s.)’e en çok benzeyen insan olduğu nakledilmektedir (Buhârî, Libâs 68; Müslim, İman 270-272, 278). Ayrıca onun Kûsâ’da Süryânîce konuştuğu, Harran’dan yola çıkarak Fırat’ı geçtiğinde dilinin de İbrânice’ye dönüştüğü, tirit yemeğini ilk defa onun yaptığı, “ebu’l-edyâf” (misafirler babası) diye anıldığı, 120 yaşında kendi kendini sünnet ettiği, 300 kölesini serbest bıraktığı, onların da müslüman olduğu nakledilmektedir.

Kur’an’da Hz. İbrâhim’in şahsiyet özellikleri, mânevî ve ahlâkî nitelikleri hakkında geniş bilgi verilmektedir. Buna göre İbrâhim, mü’minlerin babası, Allah’ın dostudur. Kendisine göklerin ve yerin melekûtu gösterilmiş, Rabbinin emrettiği yere hicret etmiştir. Onun soyuna da peygamberlik ve kitap verilmiştir. Hz. İbrâhim’in tevhid akîdesini çağında yeniden tesis etmesi yanında, oğlu İsmâil ile birlikte Kâbe’yi inşâ etmesi, Kur’an’da müslümanlardan biri olarak gösterilmesi ve kendisine itibarlı bir yer verilmesine vesile olmuştur. Allah tarafından Beytullah’ın yeri bildirildikten sonra İbrâhim, oğlu İsmâil ile beraber Kâbe’nin temellerini yükseltmiş ve bir olan Allah’a adanan ilk mâbed olarak Kâbe inşâ edilmiştir. İbrâhim’den insanlar arasında haccı ilân etmesi, Beytullah’ı temiz tutması istenmiş, böylece bu kutsal mekân bütün müslümanlar için hac yeri ve kıble yapılmıştır.

Beytullah’ın bulunduğu Mekke için duâ eden İbrâhim (a.s.), Mekke’nin emîn bir şehir olmasını dilemiş (2/Bakara, 126; 14/İbrâhim, 35), bölgeyi “harâm (kutsal) ilân ederek orada kan dökülmesini ve dışarıda câiz olan diğer bazı işlerin yapılmasını yasaklamıştır. Kendi zürriyetinden Allah’a itaat eden bir ümmet çıkarmasını, onlara peygamber göndermesini niyaz etmiştir (2/Bakara, 126-129; 14/İbrâhim, 35, 40). İbrâhim ve oğlu İsmâil’in duâlarında yer alan bu peygamber, onların soyundan gelen Hz. Muhammed (s.a.s.)’dir. Nitekim İsmâil’in neslinden daha başka peygamber de gelmemiştir. “Ben babam İbrâhim’in duâsı, kardeşim İsa’nın müjdesi ve annemin rüyasıyım.” (Müsned, IV/127, 128; V/262) hadisi de buna işaret etmektedir. Hz. İbrâhim’in bu duâsına şükran nişânesi olmak üzere müslümanlara namazlarda “salli bârik” duâlarını okumaları öğütlenmiştir (Buhârî, Tefsir 33/10, Deavât 31, 32).

Kur’an’da İbrâhim, İsmâil, İshak, Ya’kub ve esbâtın (torunların) yahûdi veya hıristiyan oldukları şeklinde yahûdi ve hıristiyanlarca ileri sürülen iddia reddedilmekte (2/Bakara, 135, 140), buna delil olmak üzere Tevrat ve İncil’in ondan sonra indirildiği hatırlatılmakta (3/Âl-i İmrân, 65), “yahûdi yahut hıristiyan olun ki doğru yolu bulasınız” diyen yahûdi ve hıristiyanlara karşı müslümanlardan, “hayır, biz hanîf olan İbrâhim’in dinine uyarız; o müşriklerden değildi” (2/Bakara, 135) demeleri istenmektedir. Öte yandan Arap müşrikleri de İbrâhim (a.s.)’in soyundan gelmek ve onun binâ ettiği Kâbe’yi koruma işini üstlenmiş olmaktan onur duyarlardı. Ancak Kur’an onlara da Hz. İbrâhim’in asla müşriklerden olmadığını, Allah’ı bir tanıyan dosdoğru bir müslüman olduğunu hatırlatır (3/Âl-i İmrân, 67).

Kur’an’da, geçmiş peygamberler içinde özellikle İbrâhim (a.s.) ‘in öğretisine kalıcı bir değer yüklendiği görülür. Nitekim Peygamberimiz’e de, “doğru yola yönelerek İbrâhim’in milletine/dinine uy” diye emredilmiş (3/Âl-i İmrân, 95, 16/Nahl, 123), Allah’ın onu doğru yola, gerçek dine, hakka yönelen ve puta tapanlardan olmayan ibrâhim’in dinine ilettiği belirtilmiştir (6/En’âm, 161). Rasûl-i Ekrem de, “Ben müsâmahalı ve kolay olan Hanîflikle (İbrâhim’in tevhid dini ile) gönderildim” (Müsned, V/266; Vı/116, 233) şeklindeki açıklamasıyla aynı gerçeği dile getirmiştir. Ayrıca İslâm ümmetine de İbrâhim’in hanîf dinine uyması emredilmiş (3/Âl-i İmrân, 95), din bakımından en güzel yolun İbrâhim’in dinini benimsemek sûretiyle izlenen yol olduğu ifade edilmiştir (4/Nisâ, 125). Kâbe’nin haremindeki İbrâhim makamının namaz yeri kılınması (2/Bakara, 125), İbrâhim’in dinine uyulması emredilmiş (3/Al-i İmrân, 95), onun dininden ancak kendini bilmezlerin yüz çevireceği (2/Bakara, 130), gerçek iman sahiplerine “müslüman” ismini, çok önceden İbrâhim’in verdiği (22/Hacc, 78) bildirilmiştir. İbrâhim (a.s.), dünyada seçkin kılınmış olanlardan, kendisine güzellik verilenlerden, âhirette de sâlihlerdendir (2/Bakara, 130; 16/Nahl, 122). O, Hakk’a yönelen, Allah’a itaat eden bir önderdir (16/Nahl, 120-122).

Hz. İbrâhim, son derece ağır başlı, yumuşak huyluydu, varlığını Allah’a adamıştı (9/Tevbe, 114; 11/Hûd, 75). Kendisi ve eşi ileri yaşta olduğu halde duâsı kabul edilerek ona akıllı, iyi huylu ve bilgili iki oğlu olacağı müjdelenmiştir (15/Hicr, 53; 37/Sâffât, 101, 112). Sadece kendisi değil; âilesi de Allah’ın rahmet ve bereketine mazhar olmuştur (11/Hûd, 73). İbrâhim (a.s.) çok misafirperverdir (15/Hicr, 51), sıdkı bütün bir peygamberdir (19/Meryem, 41). Bu sebeple İbrâhim’de ve onunla beraber olanlarda mü’minler için güzel örnekler bulunduğu bildirilmiştir (60/Mümtehine, 4). (1)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d blogcu bunu beğendi: