Ailenin önemi ve Osmanlı’da aile nizamı
Yazan: Admin Mart 13, 2008
Ailenin önemi ve Osmanlı’da aile nizamı
“Ben Batılı bir âile hukuku profesörü olarak diyorum ki; Türk milletinin elinden âile nizâmını alınız, geriye hiçbir şey kalmaz.” (Prof. Gaston Jezz)
Acaba neden bir Batılı âile hukuku profesörü Osmanlı‘nın sahip olduğu her şeyi âile nizâmına dayandırıyordu. Geliniz bu soruya, Osmanlı‘nın son devresinde dünyaya gelen Münevver Ayaşlı‘nın hâtıralarında cevap arayalım. O, Osmanlı âile nizâmını şöyle anlatıyor:
“Osmanlı âile hayatındaki güzellik, nezâhet, ve samimiyet zannetmiyorum ki başka bir yerde olsun. Osmanlı’daki İslâmî hayat, huzurlu bir hayatın zirve noktasıydı. Birbirine sevgi-saygı, bayramlarda-kandillerde küçüklerin büyükleri ziyareti, büyüklerin küçükleri okşamaları-iltifatları şiir gibi bir hayat yaşatıyordu insanlara. ‘Osmanlı hayatı neydi?’ diye sorarsanız; güzelliklerle dolu, edebiyatla bezenmiş bir şiirdi diyebilirim. Bu hayat ne Avrupa’da ne Amerika’da vardır. Hatta dindaşlarımız arasından böylesi güzellikleri yakalamış başka bir millete rastlamıyoruz.”
Evet, bir kere âilenin temel taşı olan kadının mevkii sağlamdı. Çünkü La Baronne Durand de Fontmange‘nin dediği gibi, “Ülkenin asırlık âdet ve an‘âneleri ile dînî hükümleri her seviyedeki kadını koruduğu için Osmanlı’da ne iğfâl edilmiş kız, ne sokakta bulunmuş çocuk, ne düello, ne de intihar var”dı. Kadın, evlilikte hak ettiği itibarı bulurdu.
İşte bir başka Batılı Avrupalı Mareşal Noltke Sur Lorient‘nın söyledikleri:
“İtiraf etmeliyiz ki; bizde bir genç kız, nişanlılıktan evliliğe geçmekle bir derece daha itibardan düşer. Çünkü, zenneperest erkeklerin âşıkane iltifatları, pek tabiî ki bütün ömür boyu sürmez. Şarkta ise evlilik, kadını yüceltir; zira, erkeğe tâbi olmakla beraber ev içindeki hizmetçilerin, uşakların, kız ve erkek çocukların tek hâkimi odur.”
Osmanlı‘da cemiyeti ayakta tutan ictimaî müesseseler; mahalle cemiyetleri, âile düzeni ve lonca teşkilatlarıdır. Osmanlı sistem